Từ ngày 1/7/2025, tỉnh Thái Bình không còn là một tỉnh riêng. Thái Bình và Hưng Yên được hợp nhất thành một tỉnh lấy tên Hưng Yên, cơ quan cấp tỉnh đặt tại Hưng Yên. Cùng thời điểm, cả nước bỏ cấp huyện, nên vùng Thái Bình cũ giờ chỉ còn hai tầng hành chính: tỉnh Hưng Yên và các xã, phường trực thuộc tỉnh.
Câu trả lời ngắn cho người hỏi "Thái Bình thuộc tỉnh nào" vì vậy là: vùng đất Thái Bình nay thuộc tỉnh Hưng Yên. Câu trả lời đầy đủ cần thêm vài điều. Theo bảng đối chiếu đơn vị cũ và mới, 242 xã, phường, thị trấn của Thái Bình cũ được sắp xếp lại thành 65 đơn vị mới, gồm 5 phường và 60 xã. Thành phố Thái Bình không còn, phần lõi của nó trở thành mấy phường, trong đó có một phường mang đúng tên Thái Bình.
Bài này giải thích hợp nhất diễn ra thế nào, vùng Thái Bình cũ chiếm bao nhiêu phần trong tỉnh mới, đời sống hằng ngày đổi gì và không đổi gì, và cách nói, cách viết cho đúng khi nhắc tới quê lúa này sau năm 2025.
Thái Bình và Hưng Yên hợp nhất như thế nào
Năm 2025, Quốc hội thông qua việc sắp xếp lại đơn vị hành chính cấp tỉnh, đưa cả nước từ 63 xuống 34 tỉnh, thành phố. Thái Bình và Hưng Yên là một cặp hợp nhất: hai tỉnh nằm cạnh nhau ở giữa châu thổ sông Hồng, cách nhau bởi sông Luộc, nối với nhau bằng quốc lộ 39 và các cây cầu qua sông. Tỉnh mới giữ tên Hưng Yên, và các cơ quan cấp tỉnh làm việc tại khu trung tâm của Hưng Yên cũ.
Các nghị quyết của Quốc hội về cấp tỉnh và của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội về cấp xã được thông qua vào giữa năm 2025 và cùng có hiệu lực từ ngày 1/7/2025. Trong những tuần đầu, bộ máy mới được kiện toàn, con dấu, trụ sở, hồ sơ được bàn giao dần, nên thông tin trên mạng lúc đó thay đổi liên tục. Sau giai đoạn chuyển tiếp, các tên gọi mới đã ổn định và được dùng thống nhất trên giấy tờ.
Một điểm đáng chú ý: trong các đợt ghép tỉnh ở miền Bắc cuối thập niên 1960 và giữa thập niên 1970, Thái Bình là một trong số ít tỉnh đồng bằng vẫn đứng riêng. Hưng Yên thì từng nhập với Hải Dương thành tỉnh Hải Hưng, đến năm 1997 mới tách ra. Vì thế năm 2025 là lần đầu tiên trong thời hiện đại vùng Thái Bình thuộc chung một tỉnh với vùng đất bên kia sông Luộc.
Trước và sau ngày 1/7/2025: so sánh nhanh
Bảng dưới gói những thay đổi mà người dân, người đi làm giấy tờ và khách ghé thăm hay gặp nhất:
| Nội dung | Trước 1/7/2025 | Từ 1/7/2025 |
|---|---|---|
| Cấp tỉnh | Tỉnh Thái Bình | Tỉnh Hưng Yên (gồm Thái Bình cũ và Hưng Yên cũ) |
| Nơi đặt cơ quan cấp tỉnh | Thành phố Thái Bình | Khu trung tâm của Hưng Yên cũ |
| Cấp huyện | Thành phố Thái Bình và 7 huyện | Không còn cấp huyện |
| Cấp xã | 242 xã, phường, thị trấn | 65 đơn vị: 5 phường, 60 xã |
| Thành phố Thái Bình | Thành phố trực thuộc tỉnh | Các phường Thái Bình, Trần Hưng Đạo, Trần Lãm, Trà Lý, Vũ Phúc (có nhận thêm xã của huyện bên cạnh) |
| Thị trấn huyện lỵ | Thị trấn Hưng Hà, Quỳnh Côi, Diêm Điền, Tiền Hải… | Nhập vào xã mới, phần lớn mang tên huyện cũ |
Các con số trên đếm từ bảng đối chiếu đơn vị hành chính cũ và mới. Có xã cũ bị chia cho hai đơn vị mới, nên khi tra một địa chỉ cụ thể bạn nên đối chiếu theo thôn, tổ dân phố chứ không chỉ theo tên xã cũ.
Vùng Thái Bình cũ chiếm bao nhiêu phần trong tỉnh Hưng Yên mới
Nhiều người nghĩ Thái Bình "nhập vào" Hưng Yên nên chỉ là phần nhỏ. Thực tế ngược lại. Theo bảng đối chiếu, tỉnh Hưng Yên mới có 104 xã, phường, trong đó 65 đơn vị nằm trên đất Thái Bình cũ và 39 đơn vị trên đất Hưng Yên cũ. Về diện tích, Thái Bình cũ cũng rộng hơn Hưng Yên cũ, và dân số Thái Bình cũ trước hợp nhất cũng đông hơn.
Điều đó có hệ quả thực tế. Phần lớn đường bờ biển của tỉnh mới thuộc vùng Thái Bình cũ, vì Hưng Yên cũ là tỉnh duy nhất ở đồng bằng Bắc Bộ không giáp biển. Hai huyện ven biển cũ là Thái Thụy và Tiền Hải, với các cửa sông Trà Lý, Diêm Điền, cửa Lân và một bờ cửa Ba Lạt, giờ là toàn bộ mặt biển của Hưng Yên. Nghề muối, nuôi ngao, đánh bắt ven bờ và khu kinh tế ven biển đều đến từ phía Thái Bình.
Ở chiều ngược lại, các khu công nghiệp dày đặc dọc quốc lộ 5 và vùng giáp Hà Nội thuộc phía Hưng Yên cũ. Hai vùng bổ sung cho nhau: một bên gần thủ đô, nhiều nhà máy; một bên rộng đồng, có biển, đông lao động. Cách nhìn này giúp hiểu vì sao vùng Thái Bình cũ không phải "vùng sâu" của tỉnh mới mà là một nửa lớn của nó.
Những gì vẫn giữ nguyên trong đời sống
Làng, thôn, tổ dân phố. Đơn vị dưới cấp xã gần như giữ nguyên. Người ở làng nào vẫn ở làng đó, hội làng, họ tộc, nghĩa trang, đình chùa không đổi chỗ. Tên làng cổ như Đồng Xâm, Thái Đường, Keo, Hới vẫn là cách người dân chỉ đường cho nhau.
Đất đai, nhà cửa. Quyền sử dụng đất, sổ đỏ đã cấp vẫn có giá trị. Việc hợp nhất không bắt người dân đổi giấy tờ nhà đất ngay; chỉ khi có giao dịch hoặc thủ tục mới thì địa chỉ mới được ghi theo tên đơn vị hiện hành.
Giấy tờ cá nhân. Căn cước, hộ chiếu, bằng lái còn hạn vẫn dùng bình thường. Địa chỉ trên đó được cập nhật dần qua hệ thống dữ liệu dân cư; trường hợp cụ thể bạn nên hỏi bộ phận tiếp nhận hồ sơ ở xã, phường nơi cư trú.
Tên gọi vùng và bản sắc. Người ta vẫn nói "người Thái Bình", "quê Thái Bình", "đặc sản Thái Bình". Tên tỉnh trên giấy tờ là Hưng Yên, nhưng cái tên Thái Bình gắn với một vùng văn hoá, một giọng nói, một kiểu làng quê thì không mất đi.
Đường sá, cầu, bến xe. Hạ tầng không đổi chỉ vì đổi tên tỉnh. Quốc lộ 10, quốc lộ 39, các cây cầu qua sông Hồng, sông Luộc, sông Trà Lý vẫn ở chỗ cũ; chỉ một số biển chỉ dẫn, tên bến, tên tuyến xe được sửa lại dần.
Cách nói và viết đúng về Thái Bình sau năm 2025
Khi viết giấy tờ, địa chỉ hành chính chỉ còn ba phần: thôn hoặc tổ dân phố, xã hoặc phường, tỉnh Hưng Yên. Ví dụ một người ở thị trấn Diêm Điền cũ giờ ghi địa chỉ thuộc xã Thái Thụy, tỉnh Hưng Yên; một người ở xã Đông La của huyện Đông Hưng cũ giờ thuộc xã Đông Hưng. Không còn dòng "huyện…", và cũng không ghi "tỉnh Thái Bình".
Khi nói chuyện hằng ngày, viết báo, viết sách hay giới thiệu quê, cách gọi tự nhiên nhất là "vùng Thái Bình cũ" hoặc "Thái Bình (nay thuộc Hưng Yên)". Cách gọi này vừa đúng sự thật hành chính vừa giữ được cái tên ai cũng hiểu. Trang này cũng dùng cách đó.
Cần tránh một nhầm lẫn: "phường Thái Bình" bây giờ là tên một phường ở khu trung tâm cũ, không phải cả tỉnh. Nếu bạn viết "ở Thái Bình" trên giấy tờ, người đọc có thể hiểu là phường Thái Bình. Muốn chỉ cả vùng, hãy ghi rõ "vùng Thái Bình cũ" hoặc nêu tên xã cụ thể.
Thành phố và bảy huyện cũ đi đâu: nhìn nhanh
Mỗi huyện cũ được chia thành nhiều xã mới, và tên huyện thường được giữ cho xã có trung tâm huyện lỵ cũ:
- Thành phố Thái Bình: các phường Thái Bình, Trần Hưng Đạo, Trần Lãm, Trà Lý, Vũ Phúc.
- Đông Hưng: xã Đông Hưng, Bắc Đông Hưng, Nam Đông Hưng, Đông Quan, Bắc Đông Quan, Tiên Hưng, Bắc Tiên Hưng, Nam Tiên Hưng, Đông Tiên Hưng.
- Hưng Hà: xã Hưng Hà, Long Hưng, Diên Hà, Tiên La, Thần Khê, Ngự Thiên, Hồng Minh, Lê Quý Đôn.
- Kiến Xương: xã Kiến Xương, Bình Định, Bình Nguyên, Bình Thanh, Hồng Vũ, Lê Lợi, Quang Lịch, Trà Giang, Vũ Quý.
- Quỳnh Phụ: xã Quỳnh Phụ, Phụ Dực, Quỳnh An, Minh Thọ, Ngọc Lâm, Nguyễn Du, A Sào, Đồng Bằng, Tân Tiến.
- Thái Thụy: xã Thái Thụy, Thụy Anh, Thái Ninh và các xã Bắc, Nam, Đông, Tây của Thụy Anh và Thái Ninh.
- Tiền Hải: xã Tiền Hải, Đông Tiền Hải, Tây Tiền Hải, Nam Tiền Hải, Đồng Châu, Nam Cường, Hưng Phú, Ái Quốc.
- Vũ Thư: xã Vũ Thư, Vũ Tiên, Thư Trì, Thư Vũ, Tân Thuận, Vạn Xuân.
Một số xã cũ sát thành phố, như Tân Bình, Phúc Thành, Song An, Trung An của Vũ Thư hay Tây Sơn của Kiến Xương, được nhập vào các phường trung tâm. Vì vậy ranh giới phường mới rộng hơn thành phố cũ ở vài hướng.
Vùng Thái Bình cũ giáp những đâu sau năm 2025
Trước năm 2025, tỉnh Thái Bình giáp Hải Dương và Hải Phòng ở phía bắc và đông bắc, giáp Hưng Yên ở phía tây bắc, giáp Hà Nam và Nam Định ở phía tây và tây nam, phía đông là vịnh Bắc Bộ. Gần như mọi đường ranh đều là sông: sông Luộc, sông Hóa ở phía bắc, sông Hồng ở phía tây và nam. Vì vậy người Thái Bình xưa hay nói quê mình như một hòn đảo lớn giữa các dòng sông.
Sau năm 2025, tên các tỉnh láng giềng cũng đổi theo. Hải Dương cũ đã hợp nhất vào thành phố Hải Phòng, nên toàn bộ phía bắc và đông bắc vùng Thái Bình cũ nay giáp Hải Phòng. Nam Định và Hà Nam cũ hợp nhất vào tỉnh Ninh Bình, nên bên kia sông Hồng giờ là Ninh Bình. Phía tây bắc, bên kia sông Luộc, là phần Hưng Yên cũ, giờ chung một tỉnh.
Đường ranh tự nhiên không đổi, chỉ có tên gọi bên kia sông là thay đổi. Điều này quan trọng khi bạn đọc tin thời tiết, tin giao thông hay thông báo về đê điều: một cây cầu qua sông Hồng nối vùng Thái Bình cũ với Nam Định cũ giờ là cầu nối tỉnh Hưng Yên với tỉnh Ninh Bình; một cây cầu qua sông Luộc phía bắc giờ có thể nối Hưng Yên với Hải Phòng. Khi hỏi đường hay đặt xe, nói thêm tên cũ sẽ giúp người nghe hình dung nhanh hơn.
Câu hỏi thường gặp
Thái Bình có còn là tỉnh không?
Không. Từ ngày 1/7/2025 Thái Bình hợp nhất với Hưng Yên thành tỉnh Hưng Yên. Tên Thái Bình vẫn còn trong tên phường Thái Bình ở khu trung tâm cũ và trong cách gọi vùng đất, nhưng trên giấy tờ hành chính cấp tỉnh ghi là Hưng Yên.
Thái Bình có bị sáp nhập vào Nam Định không?
Không. Có thời gian dư luận bàn nhiều phương án, nhưng phương án được thông qua là Thái Bình hợp nhất với Hưng Yên. Nam Định cũ thì cùng Hà Nam cũ hợp nhất vào tỉnh Ninh Bình mới, nằm ở bên kia sông Hồng.
Biển số xe 17 của Thái Bình có phải đổi không?
Xe đang mang biển 17 vẫn lưu hành bình thường, không phải đổi biển chỉ vì hợp nhất tỉnh. Khi đăng ký mới, sang tên hoặc làm thủ tục khác, cơ quan đăng ký sẽ cấp theo quy định hiện hành; bạn nên hỏi trực tiếp nơi làm thủ tục để biết cách áp dụng lúc đó.
Người Thái Bình bây giờ ghi quê quán thế nào?
Quê quán ghi theo đơn vị hành chính hiện hành khi làm giấy tờ mới, tức là tên xã, phường mới và tỉnh Hưng Yên. Giấy tờ cũ ghi tỉnh Thái Bình vẫn có giá trị; khi cần đối chiếu, cơ quan làm thủ tục sẽ dựa vào bảng tương ứng giữa xã cũ và xã mới.
Từ vùng Thái Bình cũ đi làm thủ tục cấp tỉnh có phải sang Hưng Yên cũ không?
Phần lớn thủ tục thông thường của người dân được giải quyết ở xã, phường hoặc qua cổng dịch vụ công trực tuyến, nên không phải đi xa. Một số việc cần cơ quan cấp tỉnh có thể phải đến trụ sở ở khu trung tâm Hưng Yên hoặc điểm tiếp nhận được bố trí; nên hỏi trước nơi tiếp nhận để khỏi đi uổng.
Vùng Thái Bình cũ còn được gọi là Thái Bình nữa không?
Trong đời sống, văn hoá, ẩm thực và cách người ta nói về quê mình, cái tên Thái Bình vẫn được dùng rộng rãi. Cách viết rõ ràng nhất là "vùng Thái Bình cũ" hoặc "Thái Bình (nay thuộc Hưng Yên)" để người đọc không nhầm với phường Thái Bình mới.