Cồn Vành Tiền Hải: cồn cát, rừng phi lao và những điều cần biết khi đến

Cồn Vành là một dải cồn cát bồi ven biển phía ngoài đê xã Nam Phú cũ thuộc huyện Tiền Hải; từ ngày 1/7/2025, khu vực này thuộc xã Hưng Phú, tỉnh Hưng Yên. Cồn có rừng phi lao, thảm thực vật ven biển và bãi cát rộng khi nước ròng, cảnh quan hoang sơ, ít nhà cửa, ít dịch vụ.

Người ta đến Cồn Vành để đi bộ trên cát, ngắm bình minh, chụp ảnh, cắm trại ban ngày, xem chim và rừng ven biển, hơn là để tắm biển có dịch vụ như ở Đồng Châu. Bài này mô tả Cồn Vành trông thế nào, nên đến vào lúc nào, mang theo gì, và những nguy hiểm thật sự ở một cồn cát ven biển mà người lần đầu đến hay xem nhẹ.

Cồn Vành hình thành thế nào

Cồn Vành là sản phẩm của chính quá trình bồi tụ đã tạo nên bờ biển Thái Bình. Phù sa từ các cửa sông lớn ở phía nam Tiền Hải, như cửa Lân và cửa Ba Lạt của sông Hồng, gặp sóng và thủy triều, lắng đọng thành những dải cát ngầm, rồi dần nổi lên thành cồn. Gió biển thổi cát thành những đụn thấp; cây phi lao được trồng để giữ cát, cùng với cỏ và cây bụi ven biển giúp cồn ổn định hơn.

Vì là cồn bồi, hình dạng Cồn Vành không cố định. Bão và triều cường có thể làm sạt một phần cồn, bồi thêm phần khác; rãnh nước giữa cồn và đất liền có thể sâu hơn hoặc nông hơn qua các năm. Đó cũng là lý do mô tả Cồn Vành ở mỗi thời điểm có khác nhau, và người đi nên hỏi tình trạng hiện tại trước khi đến.

Vùng ven biển quanh Cồn Vành nằm trong Khu dự trữ sinh quyển châu thổ sông Hồng. Thảm thực vật và bãi bồi ở đây là nơi kiếm ăn của chim nước, chỗ sống của cua, còng, nhiều loài thân mềm. Khi đến chơi, bạn đang đi trên một hệ sinh thái nhạy cảm chứ không chỉ là một bãi cát trống.

Cồn Vành có gì để xem

Thứ đầu tiên người ta thấy là rừng phi lao. Hàng phi lao thẳng tắp, gió biển thổi qua tạo tiếng rì rào liên tục, dưới tán là lớp lá kim khô phủ trên cát. Đây là chỗ nghỉ chân, tránh nắng, cắm lều ban ngày quen thuộc.

Ra phía biển là bãi cát rộng, khi nước ròng lộ ra những gợn cát do sóng tạo nên, những vũng nước nông, những đàn còng chạy dạt khi có người tới. Buổi sáng sớm, mặt trời lên từ phía biển, ánh sáng xiên trên bãi cát tạo nên cảnh nhiều người tìm đến để chụp ảnh. Chiều muộn, ánh sáng dịu, gió mát, hợp đi dạo.

Xa hơn là vùng rừng ngập mặn và bãi nuôi thủy sản của người dân. Bạn có thể thấy người đi cào ngao, bắt cua, đặt lờ khi nước ròng; thấy chòi canh trên cọc giữa bãi. Những cảnh này là đời sống thật của người ven biển, nên khi quan sát và chụp ảnh, hãy giữ khoảng cách và xin phép nếu chụp người.

Nên đến Cồn Vành lúc nào

Cồn Vành đẹp ở nhiều thời điểm, nhưng mỗi lúc hợp một kiểu đi. Bảng gợi ý chung:

Tránh đến khi có tin áp thấp, bão, gió mạnh, hoặc ngay sau mưa lớn khi đường đất có thể lầy. Buổi tối không nên ở lại cồn nếu không có người địa phương đi cùng.

Đi Cồn Vành và di chuyển trên cồn

Cồn Vành thuộc vùng Tiền Hải cũ, cách bãi Đồng Châu không xa, nên nhiều người ghép hai nơi trong một chuyến. Đường tới theo các trục đường liên xã, đường đê ven biển của vùng Nam Phú cũ. Điều kiện đường và lối vào cồn thay đổi theo thời gian, có giai đoạn có đường bê tông tới gần cồn, có đoạn vẫn là đường đất. Hãy hỏi người địa phương hoặc nơi lưu trú về tình trạng đường trước khi đi, nhất là sau mùa mưa bão.

Ô tô có thể không vào sâu được; xe máy linh hoạt hơn nhưng dễ sa lầy ở đoạn cát mềm. Gửi xe ở nơi có người trông, không để đồ giá trị trên xe. Từ chỗ gửi xe, đi bộ là cách tốt nhất để vào rừng phi lao và ra bãi.

Đi bộ trên cát tốn sức hơn đường thường. Mang giày dép phù hợp, nước uống, mũ, kem chống nắng. Mùa hè, cát giữa trưa có thể nóng bỏng chân; mùa đông gió lạnh thổi mạnh trên bãi trống. Nếu đi cùng người lớn tuổi hoặc trẻ nhỏ, chọn quãng đi ngắn và nghỉ dưới tán phi lao.

An toàn ở Cồn Vành: thủy triều, bãi bùn và cửa sông

Nước lên nhanh trên bãi thoải. Bãi ven Cồn Vành rất thoải. Khi triều lên, nước có thể tràn qua những rãnh trũng giữa bãi rất nhanh, cắt đường quay về. Trước khi đi ra xa khi nước ròng, hỏi giờ nước lên và quay vào sớm, chừa nhiều thời gian dự phòng.

Bãi bùn có thể lún. Gần mép rừng ngập mặn và rãnh nước, nền bùn mềm có thể lún tới bắp chân, đầu gối. Không bước vào vùng bùn không quen, nhất là khi đi một mình. Nếu bị lún, đừng vùng mạnh, ngả người phân bố trọng lượng và gọi người giúp.

Không tắm ở vùng cửa sông. Gần cửa sông có dòng chảy mạnh, hố sâu và luồng tàu. Cồn Vành không phải bãi tắm có cứu hộ; nếu muốn tắm biển, hãy về khu tắm có người trông ở Đồng Châu.

Đi theo nhóm, báo người ở nhà. Đừng đi một mình ra cồn xa. Báo người thân hoặc nơi lưu trú lộ trình và giờ dự kiến quay về. Mang điện thoại sạc đầy; sóng điện thoại ở vùng bãi có thể yếu.

Nghe thông báo thời tiết. Khi có tin gió mạnh, áp thấp hoặc bão, chính quyền địa phương có thể yêu cầu không ra bãi. Hãy tuân thủ, kể cả khi trời lúc đó vẫn đang nắng.

Đi chơi mà không để lại dấu vết

Cồn Vành đẹp vì còn hoang sơ. Một số việc nhỏ giúp giữ nơi này sạch và ít bị xáo trộn:

• Mang rác về, kể cả vỏ chai, túi nilon, đầu lọc thuốc lá; nhiều đoạn cồn không có thùng rác.
• Không đốt lửa trại dưới rừng phi lao; lá phi lao khô bắt lửa rất nhanh, nhất là mùa khô gió mạnh.
• Không bẻ cành, chặt cây phi lao, cây ngập mặn để làm chỗ ngồi hay củi.
• Không đào bới, bắt cua còng, nhặt vỏ sinh vật sống mang về.
• Không đi xe máy vào sâu trong rừng hay lên đụn cát; bánh xe làm hỏng thảm thực vật giữ cát.
• Không xua đuổi, ném đá vào chim; quan sát từ xa bằng ống nhòm nếu có.
• Tôn trọng bãi ngao, đầm nuôi của người dân, không đi qua ô bãi khi chưa được phép.

Những việc này không tốn công nhưng quyết định lần sau bạn quay lại Cồn Vành có còn thấy nó như lần đầu hay không.

Cây cỏ trên cồn: phi lao, muống biển và thảm thực vật giữ cát

Rừng phi lao ở Cồn Vành phần lớn do con người trồng để chắn gió, giữ cát, bảo vệ đê và đồng ruộng phía trong. Phi lao chịu được gió mặn, đất cát nghèo, rễ bám sâu, nên là loài cây quen thuộc trên các bờ biển cát của Việt Nam. Dưới tán phi lao, lớp lá kim rụng dày tạo nên một nền mềm, khô, nơi người dân và khách hay nghỉ chân.

Trên đụn cát trống phía ngoài, bạn sẽ thấy những thảm dây muống biển bò sát mặt cát với hoa tím hồng, cùng các loại cỏ, cây bụi ưa cát. Chúng là lớp đầu tiên giữ cát không bị gió thổi bay, giúp cồn ổn định để những cây lớn hơn mọc lên. Giẫm đạp và đi xe máy lên những thảm này làm cát dễ bị xói.

Gần mép nước và rãnh triều là thực vật ngập mặn, chịu được ngập theo con nước. Phần này nối Cồn Vành với các dải rừng ngập mặn lớn hơn của vùng ven biển Tiền Hải; bài riêng về rừng ngập mặn trong mục này nói kỹ hơn. Khi đi dạo, hãy đi theo lối mòn sẵn có để hạn chế giẫm lên cây non.

Chụp ảnh ở Cồn Vành: giờ đẹp và phép lịch sự

Cồn Vành là điểm chụp ảnh quen của người trẻ vùng Thái Bình cũ và các tỉnh lân cận. Giờ đẹp nhất là bình minh, khi mặt trời lên từ biển và ánh sáng chiếu ngang qua hàng phi lao, và khoảng một giờ trước hoàng hôn khi ánh sáng vàng dịu. Giữa trưa ánh sáng gắt, bóng đổ đậm, ảnh thường kém đẹp.

Những khung hình hay được chọn là hàng phi lao thẳng tắp, gợn cát do sóng để lại khi nước ròng, vũng nước phản chiếu bầu trời, bóng người đi trên bãi rộng. Mang theo khăn lau ống kính vì gió biển mang hơi muối và cát; cất máy trong túi kín khi gió mạnh.

Khi chụp người dân đang làm việc trên bãi, hãy xin phép, giữ khoảng cách, không làm gián đoạn công việc của họ. Không dùng thiết bị bay khi chưa tìm hiểu quy định ở khu vực ven biển và gần các công trình; nhiều khu vực ven biển có quy định riêng. Và như mọi nơi khác: không để lại rác, không bẻ cây để làm đạo cụ.

Câu hỏi thường gặp

Cồn Vành thuộc xã nào sau sáp nhập?

Cồn Vành ở phía ngoài đê xã Nam Phú cũ, huyện Tiền Hải. Từ ngày 1/7/2025, Nam Phú cùng Nam Hưng và Nam Trung hợp thành xã Hưng Phú thuộc tỉnh Hưng Yên. Người địa phương vẫn quen gọi theo tên Nam Phú khi chỉ đường.

Cồn Vành có tắm biển được không?

Cồn Vành là cồn bồi tự nhiên, gần vùng cửa sông, không phải bãi tắm có cứu hộ. Dòng chảy và thủy triều ở đây khó lường. Bạn nên chỉ đi dạo, ngắm cảnh, và về khu tắm có người trông như Đồng Châu nếu muốn tắm biển.

Có thể cắm trại qua đêm ở Cồn Vành không?

Cắm trại ban ngày dưới rừng phi lao là phổ biến. Qua đêm thì cần cân nhắc vì vùng này vắng, ít dịch vụ, ban đêm có thể có triều lên và gió mạnh. Nếu muốn, hãy hỏi chính quyền xã hoặc người địa phương về quy định và điều kiện an toàn trước.

Đi Cồn Vành cần mang gì?

Mang nước uống, mũ, kem chống nắng, giày dép đi cát, túi đựng rác, áo gió, điện thoại sạc đầy. Mùa đông thêm áo ấm. Nếu đi xem chim, mang ống nhòm. Đồ ăn nên chuẩn bị sẵn vì dịch vụ quanh cồn ít và thay đổi theo mùa.

Cồn Vành và Cồn Đen khác nhau thế nào?

Cả hai đều là vùng cồn bãi ven biển có rừng phi lao, nhưng Cồn Vành thuộc Tiền Hải cũ ở phía nam cửa Trà Lý, còn Cồn Đen thuộc Thái Thụy cũ ở phía bắc. Hai nơi thường được đi trong hai chuyến khác nhau vì phải vòng qua cầu sông.